PHẢN ỨNG OXI HOÁ KHỬ
I. Phản ứng oxi hoá - khử :
    1.Định nghĩa :
       *Chất khử ( chất bị oxi hoá ): là chất nhường electron hay là chất có số oxi hoá tăng sau phản ứng.
       *Chất oxi hoá ( chất bị khử ): là chất nhận electron hay là chất có số oxi hoá giảm sau phản ứng.
 
       *Sự khử : là quá trình làm cho chất đó nhận electron hay làm giảm số oxi hoá của chất đó.
       *Sự oxi hoá : là quá trình làm cho chất đó nhường electron hay làm tăng số oxi hoá của chất đó.
Phản ứng oxi hoá khử là phản ứng hoá học trong đó có sự chuyển electron giữa các chất phản ứng; hay còn gọi là phản ứng có sự thay đổi số oxi hóa của các nguyên tố.
 
Chú ý :
  *Khử thì cho, O ( oxi hoá ) thì nhận ( cho thì tăng, nhận thì giảm )
  *Chất oxi hoá thì có quá trình khử ( sự khử ) , chất khử thì có sự oxi hoá .
  *Chất oxi hoá và chất khử luôn có mặt ở vế trái của một phản ứng oxi hoá khử.
  *Dấu hiệu để nhận ra phản ứng oxi hoá khử là có sự thay đổi số oxi hoá của một hay một số nguyên tố nào đó.
 
    2.Phân loại phản ứng :
 
a.Loại cơ bản :
+Chỉ có một quá trình oxi hoá và một quá trình khử .
+Chất khử và chất oxi hoá ở hai chất khác nhau.
+Không có sự tham gia của môi trường phản ứng.
 
VD:
 
Chỉ có một quá trình oxi hoá và một quá trình khử.
Quá trình oxi hoá:

Quá trình khử :

 
b.Loại có sự tham gia của môi trường.
+Môi trường phản ứng có thể là chất oxi hoá :
vd:

Chất MT là
  cũng đồng thời là chất oxi hoá.
 
+Môi trường chính là chất khử:
vd:

Chất MT là HCl cũng đông thời là chất khử.
 
+Môi trường chính là một chất khác:
vd:

Môi trường là

 
c.Loại phản ứng oxi hoá nội phân tử : Chất oxi hoá và chất khử ở trong cùng một chất . Chúng có thể là các nguyên tử, ion hay các nguyên tố khác nhau hoặc các nguyên tử hay ion của cùng một nguyên tố nhưng có vai trò khác nhau trong cùng một chất.
vd:
+Chất khử và chất oxi hoá ở trong cùng một chất nhưng là các nguyên tố khác nhau :

 
 +Chất khử và chất oxi hoá là cùng một nguyên tố nhưng có vai trò khác nhau trong chất:

  Nguyên tố đó là N
 
d.Loại phản ứng tự oxi hoá khử : ( Phân huỷ bất đối )
Chất khử và chất oxi hoá là cùng một nguyên tố trong chất đó
vd :
Nguyên tố này là Clo
 
e.Loại phức tạp.
Có nhiều quá trình oxi hoá và khử ( 3 quá trình trở lên ). Trong loại này cũng có thể có sự tham gia của môi trường, phản ứng nội phân tử hay pu tự oxi hoá khử .
vd:
1.

Có 2 quá trình oxi hoá :

                            

Có 1 quá trình khử :

 
2.

Có 2 quá trình oxi hoá :

                              

Có 1 quá trình khử :

Phản ứng thuốc loại phản ứng oxi hoá khử nội phân tử phức tạp.
3.

Có 2 quá trình oxi hoá :

                           

Có 1 quá trình khử :

Có sự tham gia của môi trường là

 
II.Cân bằng phản ứng oxi hoá khử : ( Phương pháp thăng bằng electron )
    1.Nguyên tắc : Tổng số e nhường bằng tổng số e nhận.
 
    2.Các bước tiến hành :
 
a. Xác định chất oxi hoá và chất khử :
        + Viết sơ đồ phản ứng.
        + Xác định số oxi hoá của các nguyên tố thay đổi để xác định chất oxi hoá, chất khử.
vd : Phản ứng của
    với dd
loãng .

    
Chất oxi hoá là   
trong  
, chất khử là 
       
 
b. Thăng bằng số nguyên tử của các nguyên tố có thay đổi số oxi hoá.
        + Lập các quá trình oxi hoá khử.
        + Thăng bằng số electron trao đổi bằng cách : Chọn những hệ số thích hợp sao cho : tổng số electron nhường bằng tổng số electron nhận.
        + Cộng các nữa phản ứng ( các quá trình oxi hoá khử ) để tìm hệ số chính. 
vd: Lấy vì dụ của mục a . 
Quá trình oxi hoá